Alle teksten werden gepubliceerd in Blauwdruk, ons driemaandelijkse magazine. Klik hier om de edities in hun geheel door te nemen.

02-11-2008: MONOPOLIES BESTRIJDEN IS EEN ECONOMISCHE FARCE

Economen uit de neo-klassieke traditie beschouwen de aanpak van marktfalen doorgaans als een kerntaak voor de overheid. Anderen die graag tegen de Oostenrijkse School aanschurken, erkennen het begrip “marktfalen” niet en zien dan ook geen enkele reden om overheidsbemoeienis in de economie te dulden, laat staan te rechtvaardigen. Een vaak aangehaald voorbeeld in dat opzicht is het monopolie en de drang van overheden, zowel nationale als Europese, om monopolies tegen te gaan, en dit ofwel door de vorming ervan te vermijden via een strikt wetgevend kader rond trustvorming, ofwel door de bestrijding achteraf via het opbreken van monopoliebedrijven.

Vele liberalen steunen deze aanpak zelfs, zoals de Nederlandse Eurocommissaris Neelie Kroes, ook al staat deze praktijk in wezen haaks op de economische realiteit. In een vrijemarktsituatie ontstaan monopolies spontaan en verdwijnen ze na enige tijd ook spontaan. Enkel in een overheidssituatie waarbij bedrijven via vergunningen of exclusieve staatsprivileges een monopoliepositie verkrijgen, is de continuïteit van het monopolie, los van innovatie of vernieuwing, gewaarborgd. Opnieuw is de overheid hier dus de oorzaak van het probleem, niet de oplossing.

De Oostenrijkse School, bekend van wereldvermaande economen als Friedrich von Hayek en Ludwig von Mises, heeft de praxeologie omarmd: de studie van het menselijk gedrag los van statische modellen en geaggregeerde grafieken. Zij gaan bijvoorbeeld op vlak van concurrentie uit van een dynamiek die verder reikt dan de traditionele substitutenleer. Volgens de Oostenrijkse School is geen enkele consumptie immers vaststaand of constant, en concurreren in werkelijkheid alle producten met alle producten op de markt.

Nutella-chocoladepasta concurreert niet enkel met Kwatta, maar ook met confituren, en zelfs met niet-voedingsgerelateerde producten. Een Volvo-auto concurreert niet enkel met een Audi, of met een treinabonnement, maar ook met een reis naar de Verenigde Staten of een nieuwe veranda. De budgetbeperking is constant, maar de wijze waarop we het budget willen besteden is dat niet. Deze dynamiek is niet te vatten in neoklassieke modellen en net daardoor gaan vele traditionele economen hieraan voorbij. En zeker op vlak van monopolies is deze praxeologische kijk op de dingen zéér relevant, want hieruit blijkt immers onomstotelijk dat stabiele monopolies in een vrijemarktsituatie in wezen gewoon onbestaande zijn.

Een bedrijf dat 100% van de cola-markt in handen heeft, moet immers nog steeds strijd leveren met de producenten van andere dranken - en met die van alle andere producten op de markt - voor de voorkeur van de consumenten. Enkel in een abstract theoretisch voorbeeld waarbij één bedrijf al het voedsel in de wereld zou bezitten, of al het water, omdat de consumptie van deze goederen nu eenmaal noodzakelijk is voor het overleven van de mens, zou dit monopolie inderdaad stabiel en persistent zijn. Maar deze situatie heeft zich in de échte wereld nog nooit voorgedaan, zelfs niet eens bijna, en zal zich ook in de toekomst nooit voordoen, tenzij dan in de hypothesemodellen van keynesiaanse en neo-klassieke economen.

In een vrijemarktsituatie ontstaat een monopolie telkens één bedrijf via innovatie of technologische vernieuwing een product kan maken of een dienst kan leveren die zich zo duidelijk van de andere producenten of leveranciers op de markt onderscheidt en de concurrenten zodanig overtreft, dat het die tegenspelers uit de markt kegelt. Op zich is daar niets mis mee, omdat de consumenten hiermee gediend zijn en omdat de economie hier als geheel beter van wordt. Innovatie en “creative destruction” zijn de motoren van onze welvaart, en vaak dragen dit soort spontane monopolies daartoe bij, net omdat ze de andere spelers op de markt dwingen ook zelf te innoveren en te vernieuwen. Succesformules kunnen zo worden bewerkt en overgenomen, en fouten kunnen uit de markt worden weggezuiverd.

En ook het monopoliebedrijf heeft vanzelfsprekend baat bij een adequate prijszetting voor haar producten, en dit niet enkel omdat de consumenten steeds de keuze blijven hebben iets anders in de plaats te kopen, maar ook omdat megaprijzen en woekerwinsten de beste incentives zijn voor derde partijen om zich op deze markt te gaan focussen, wat het monopolie zal afbreken en de prijs uiteindelijk terug naar het markteconomisch equilibrium zal brengen. Enkel indien het bedrijf zelf voortdurend blijft innoveren en vernieuwen, kan het zijn positie handhaven, maar dan is de consument ook zelf beter af want dan is dat bedrijf de beste producent of leverancier op de markt.

Dit alles bewijst in mijn ogen dan ook dat vrijemarktmonopolies, in tegenstelling tot staatsmonopolies, niet nefast zijn voor de consumenten of de samenleving, en dat de bestrijding ervan een economische farce is. Als de beleidsmakers in Brussel in de toekomst toch maar eens een econoom zouden willen raadplegen in plaats van louter af te gaan op hun buikgevoel en zich te laten leiden door manifestatiedrang en economisch populisme. Het zou de economie en de samenleving alleen maar ten goede komen. Maar ja, het volk krijgt de leiders die het verdient, zeker.

Gepubliceerd door Vincent De Roeck op 02-11-2008

OVERZICHT GEPUBLICEERDE TEKSTEN

DATUM	AUTEUR	TITEL
31-01-2010	Nick Roskams	Creatieve destructie en economisch optimisme	Lees
16-05-2009	Vincent De Roeck	We are all socialists now!	Lees
16-05-2009	Jan Reyntjens	Pleidooi voor een versoepelde wapenwet	Lees
16-05-2009	Jens Moens	De geheelonthouders hebben gelijk...	Lees
16-05-2009	Vincent De Roeck	The Wealth of Nations	Lees
15-05-2009	Simon Van Wambeke	Waarom centraal bankieren crisissen veroorzaakt	Lees
15-05-2009	Vincent De Roeck	Een geschiedenis van de anti-rokersbeweging	Lees
15-05-2009	Philippe Caeymaex	De buitenlandse vertegenwoordiging van deelstaten	Lees
15-05-2009	Kevin Wielockx	De Fortis-aandeelhouders werden onteigend!	Lees
15-05-2009	Vincent De Roeck	Interview met Annemie Neyts en Graham Watson	Lees
14-05-2009	Gloria Alvarez	Bastiat's candlemakers and modern protectionism	Lees
14-05-2009	Vincent De Roeck	The War Between the State and the Family	Lees
14-05-2009	Johan Van Woensel	Activeer de werklozen via het OCMW!	Lees
14-05-2009	Vincent De Roeck	Het liberalisme door een LVSV-bril	Lees
21-12-2008	Vincent De Roeck	Sic transit gloria mundi	Lees
21-12-2008	Johan Van Woensel	Over monarchie en prostitutie	Lees
21-12-2008	Jürgen Vandewalle	Charles Taylor en het einde van de grote verhalen	Lees
20-12-2008	Désirée Senden	Mag een staat onteigenen?	Lees
19-12-2008	Joris Vanlessen	Interview met Pieter Cleppe van Open Europe	Lees
02-11-2008	Vincent De Roeck	Monopolies bestrijden is een economische farce	Lees
02-11-2008	Koen Deconinck	Liberalisme en anarchisme	Lees
01-11-2008	Jens Moens	Milieuproblematiek	Lees
01-11-2008	Norman Barry	Bastiat and the Law	Lees
31-10-2008	Vincent De Roeck	België en de Europese Unie: better off out!	Lees
31-10-2008	Denis Van den Weghe	The rise and fall of Viktor Bout	Lees
30-10-2008	Vincent De Roeck	Het Rijnlandmodel is dood	Lees
30-10-2008	Philippe Caeymaex	Naar een efficiënt België	Lees
30-10-2008	Chris Demeyere	Hoog tijd om het apothekersmonopolie af te schaffen!	Lees
28-10-2008	Christophe Charpentier	Big markets, small governments	Lees
24-10-2008	Vincent De Roeck	The Guide to Reform	Lees
24-10-2008	Jens Moens	Energy, the Master Resource	Lees
23-10-2008	Herman De Croo	Pleidooi voor een nieuw kiessysteem	Lees
23-10-2008	Patricia Ceysens	Vlaamse bedrijven winnen goud in China	Lees
15-10-2008	Vincent De Roeck	Oh ye of little faith!	Lees
12-10-2008	Matthias Storme	De vrijheid van meningsuiting	Lees
28-09-2008	Johan Van Woensel	Hervorm de sociale huisvesting!	Lees
30-05-2008	Vincent De Roeck	Het recht op vrij wapenbezit: from my cold dead hands!	Lees
29-05-2008	Xavier Meulders	Wat heeft de overheid met ons geld gedaan?	Lees
29-05-2008	Jeroen Benning	The centralisation of power in the European Union	Lees
29-05-2008	Philippe Caeymaex	De nucleaire sfinx van Teheran	Lees
29-05-2008	Vincent De Roeck	Rusland na Poetin: de witte raaf en de beer	Lees
28-05-2008	Chris Demeyere	Tibet en de Dalai Lama	Lees
27-05-2008	Xavier Meulders	De klauwen van de Duitse adelaar	Lees
27-05-2008	Jasper Pillen	De val van de Berlijnse muur deed de communistische vijand verdwijnen	Lees
27-05-2008	Chris Demeyere	Lasten omlaag = koopkracht omhoog	Lees
27-05-2008	Xavier Meulders	De waanzin van het moderne dadaïsme	Lees
26-05-2008	Chris Demeyere	Zimbabwe: exit Mugabe?	Lees
26-05-2008	Jeroen Benning	Free speech and the release of Fitna	Lees
26-05-2008	Chris Demeyere	25,000 euro voor Ishtar	Lees
20-04-2008	Vincent De Roeck	De toekomst is mooi, de toekomst is liberaal	Lees
17-04-2008	Jens Moens	De geliberaliseerde energiemarkt	Lees
08-04-2008	David Vercouteren	Anarchisme is anti-liberaal	Lees
07-04-2008	Simon Van Wambeke	Anarchisme: de logica zelve?	Lees
15-03-2008	Vincent De Roeck	Belgische VN-ambassadeurs, tijd om op te krassen!	Lees
14-03-2008	Christophe Charpentier	Klant is koning	Lees
14-02-2008	Vincent De Roeck	Pactio Olisipiensis Censenda Est	Lees
14-02-2008	Xavier Meulders	Waarom Keynes een moslim was	Lees
14-02-2008	Chris Demeyere	Caroline Gennez en de afschaffing van de zorgverzekering	Lees
13-02-2008	LVSV Leuven	Rug aan Rug: war and the non-initiation of violence	Lees
13-02-2008	Vincent De Roeck	De libertarische grondwet	Lees
12-02-2008	Xavier Meulders	Naar een wereldheerschappij van de Civitas Diaboli	Lees
12-02-2008	Vincent De Roeck	De high society	Lees
11-02-2008	Chris Demeyere	Musharraf, een door het Westen getolereerd dictator	Lees
10-02-2008	Nick Roskams	Recensie "1984" van George Orwell	Lees
10-02-2008	Chris Demeyere	Johoho, copyright law and the digital age	Lees
24-12-2007	Vincent De Roeck	Europese liberale jongeren komen samen in Stockholm	Lees
24-12-2007	Arnaud Houdmont	Belgium's last chapter: to be or not to be?	Lees
23-12-2007	Vincent De Roeck	LVSV te gast op de Golden Umbrella Awards	Lees
23-12-2007	LVSV Leuven	Rug aan Rug: het hoofddoekendebat	Lees
23-12-2007	Denis Van den Weghe	Het IFLRY-congres in Sarajevo	Lees
01-11-2007	Vincent De Roeck	De Europese Unie kostte België 711 miljoen euro in 2006	Lees
01-11-2007	Jens Moens	Arm Vlaanderen	Lees
01-11-2007	Vincent De Roeck	Het ware gelaat van de Belgische democratie	Lees
01-11-2007	Bart Dobbels	De dood van de juwelier	Lees
31-10-2007	Vincent De Roeck	The Euro brought Belgium on the edge of the abyss	Lees
31-10-2007	Bart Dobbels	Plagiaat aan de universiteit	Lees
30-10-2007	Vincent De Roeck	The European communist heritage triumphed once again	Lees
30-10-2007	David Vercouteren	Het hoger onderwijs : mijn gedacht	Lees
30-10-2007	Chris Demeyere	Zelfbeschikking voor Brussel	Lees
30-10-2007	Simon Van Wambeke	Frank Van Dun	Lees
30-10-2007	Vincent De Roeck	De duivelsverzen van Angela Merkel	Lees
29-10-2007	Philippe Caeymaex	La Belgique sera federale ou elle ne sera pas	Lees
29-10-2007	Simon Van Wambeke	Ron Paul	Lees
22-05-2007	Vincent De Roeck	Mijn Europa bestaat nog niet	Lees
22-05-2007	Simon Van Wambeke	Belasting is roof	Lees
21-05-2007	Vincent De Roeck	Een standbeeld voor Mao	Lees
21-05-2007	Jasper Pillen	Zelfs een meedogenloos dictator verdient een eerlijk proces.	Lees
21-05-2007	Sebastiaan Pot	Over de zin van het privatiseren van de gevangenissen	Lees
20-05-2007	Vincent De Roeck	Flahaut en het Waalse legioen	Lees
20-05-2007	Yves Broecke	Waar naartoe met Europa ?	Lees
20-05-2007	Chris Demeyere	De opwarming van de Aarde. Is de mens wel de oorzaak ?	Lees
19-05-2007	Vincent De Roeck	Pinochet onder de zoden	Lees
18-05-2007	Brandaan Mombaers	Liberalism, fascism and the right of the strongest	Lees
18-05-2007	Xavier Meulders	Vlaamse onafhankelijkheid: een liberale strijd	Lees
18-05-2007	Simon Van Wambeke	Een gevaarlijk politicus	Lees
18-05-2007	Yves Broecke	Schaf de publiek gestuurde en gefinancierde sociale zekerheid af	Lees
18-05-2007	Vincent De Roeck	Halfslachtig België: piraterij en privacy	Lees
07-11-2006	Yves Broecke	Stop de publieke financiering van ontwikkelingshulp	Lees
07-11-2006	Vincent De Roeck	De erfenis van 11 september	Lees
07-11-2006	Sebastiaan Pot	De nakende hervorming van de assisenprocedure: een gemiste kans	Lees
07-11-2006	Willem Coppenolle	Minder overheid, minder extreem-rechts	Lees
07-11-2006	Chris Demeyere	Somalië, of de wanhopige illusie van anarcho-kapitalisten	Lees
07-11-2006	Jasper Pillen	Liberalisme is niet gelijk aan Vlaams-nationalisme	Lees
07-11-2006	Simon Van Wambeke	De verzorgingsstaat	Lees
07-11-2006	Jasper Pillen	Uitdagingen voor het Belgische lidmaatschap van de UN Security Council	Lees
07-11-2006	Lucas Decuypere	Economische bemoeizucht	Lees
07-11-2006	Vincent De Roeck	De grootste roof uit de geschiedenis	Lees
21-12-2004	Kristof Willekens	Rug aan rug: contra Monarchie	Lees
21-12-2004	Willem Coppenolle	De hervorming van de gevangenisstraf	Lees
21-12-2004	Chris Demeyere	Boekbespreking: De moord op Caesar	Lees
21-12-2004	Willem Coppenolle	Toen de prinsen nog spraken	Lees
20-12-2004	Pieter Cleppe	De vrije meningsuiting als basis van de menselijke beschaving	Lees
20-12-2004	Jasper Pillen	Rug aan rug: pro Monarchie	Lees
20-12-2004	Lucas Decuypere	Senatus Populusque Belgicus: de Senato Belgico	Lees
20-12-2004	Chris Demeyere	Cultuursubsidies? Neen bedankt!	Lees
20-12-2004	Sebastiaan Pot	Over het inkomensafhankelijk maken van de verkeersboetes	Lees
20-12-2004	Charles de Thibault de Boesinghe	We leven niet in een parlementaire democratie	Lees
20-12-2004	Evert Gruyaert	Gijzeling van het sociaal stabiel ondernemingsklimaat	Lees
20-12-2004	Nicolas Raemdonck	De Europese Unie of het superioriteitscomplex van het Westen	Lees
20-12-2004	Katleen Bury	Le Chant des Wallons	Lees
20-12-2004	Brandaan Mombaers	Vitriool: Geen verrechtsing van de VLD, aub!	Lees
12-11-2004	Chris Demeyere	Fair Trade: de weg naar een eerlijker wereld is kapitalisme in een vrije markt	Lees
12-11-2004	Brandaan Mombaers	De Europese Grondwet vs. Politiek Secretariaat	Lees
12-11-2004	Brandaan Mombaers	Vitriool: Over salonliberalen	Lees
11-11-2004	Nicolas Raemdonck	Racisten gediscrimineerd	Lees
11-11-2004	Charles de Thibault de Boesinghe	Kiezen tussen Europa en Vlaanderen? Bevoegheidsverdeling en democratie.	Lees
11-11-2004	Bram Machtelinckx	Zin of onzin van een openbare omroep	Lees
11-11-2004	Evert Gruyaert	"Ja, ik verdiende 22,3 miljoen euro op 3 jaar, EN DAN?!"	Lees
11-11-2004	Kristof Willekens	Eerst de mensenrechten, dan de religie? De godsdiensten van de 21ste eeuw zullen humanistisch of liberaal moeten zijn	Lees
11-11-2004	Pieter Cleppe	Amerikaanse presidenten: groei en crisis van de economie	Lees
01-03-2004	Pieter Cleppe	De migratieproblematiek: een alternatieve oplossing	Lees
01-03-2004	Chris Demeyere	Iedereen een beetje militant	Lees
01-03-2004	Bram Machtelinckx	Kennis als hefboom tot welvaart en welzijn	Lees
01-12-2003	Servaas Vannoote	De grenzen van Europa	Lees
01-12-2003	Pieter Cleppe	Europese defensie met en zonder een leger	Lees
01-12-2003	Chris Demeyere	Naar een Europees privaatrecht	Lees
01-12-2003	Pieter Cleppe	Red onze welvaartstaat. Hervorm de welvaartstaat.	Lees
01-10-2003	Nicolas Bollion	Vergrijzing	Lees
01-10-2003	LVSV-Leuven	Dixit	Lees
01-10-2003	Chris Demeyere	De hi?rarchische positie van de rede en het post-redelijke mensbeeld	Lees
01-10-2003	Llewellyn H. Rockwell, Jr.	Confusion and Clarity in Cancun	Lees
01-03-2003	Pieter Cleppe	Gemeentelijk stemrecht voor niet-EU-burgers: achter de slogans	Lees
01-03-2003	Pieter Cleppe	Drugs	Lees
01-12-2002	LVSV Leuven	Enkele stellingen	Lees
01-10-2002	Pieter Cleppe	We?re gonna hunt ?em down, smoke them outta their holez and bring ?em to justice!	Lees
01-03-2002	Pieter Cleppe	Het onderwijs en de consument	Lees
01-03-2002	Pieter Cleppe	Wat is er mis met links en rechts??	Lees
02-01-2002	LVSV Leuven	Geschiedenis van LVSV Leuven	Lees
02-01-2002	Pieter Cleppe	Sic semper tyrannis!	Lees
02-01-2002	Hugo Lamon	LVSV Leuven in 1984-85	Lees
02-01-2002	Frank Beckx	Liberaal denken, ongebonden en vrij	Lees
02-01-2002	Axel Delvoie	Hand in hand...	Lees
01-12-2001	Pieter Cleppe	Richtingen binnen het liberalisme	Lees
01-10-2001	Pieter Cleppe	Amerika: terugtrekken!	Lees
01-03-2001	Axel Delvoie	Naar een liberale partij	Lees
01-03-2001	LVSV-Leuven	Dixit	Lees
00-00-0000			Lees
00-00-0000			Lees